Behandeling

Methoden, materialen en hulpmiddelen voor mensen met afasie

Behandeling van afasie in de chronische fase vraagt om methoden en materialen die aansluiten bij de communicatieve mogelijkheden en dagelijkse context van de cliënt.


Op deze pagina vind je een overzicht van methoden, materialen en hulpmiddelen die ingezet kunnen worden bij  behandeling.

Methoden

Naam

Doel

Beschrijving

Inventarisatie van internationaal gerenommeerde evidence-based therapiemethoden voor de behandeling van mensen met afasie

Alle tot nu toe beschreven therapiemethoden (25) zijn zoveel mogelijk in RCT’s geëvalueerd. Bij de meeste beschreven behandelmethoden zoals scripttraining worden uitgebreide protocollen weergegeven, zodat de toepassing in de praktijk zo eenvoudig mogelijk is.

Trainen van het telefoneren, op maat voor de persoon met afasie.

Een handleiding voor de therapeut en een werkboek voor de persoon met afasie. Eerst wordt gekeken naar wat nog wel mogelijk is wat betreft telefoneren. Daarna worden doelen bepaald en getraind tijdens de behandeling en met huiswerkoefeningen.

Het (leren) fotograferen als nieuwe hobby. Het weergeven wie je was, bent, wilt zijn a.d.h.v. beeldmateriaal.

De NAH-fotogroep is een project waarbij personen met een niet-aangeboren hersenletsel (NAH) in een groep of individueel leren om (beter) te fotograferen en thematische foto-opdrachten krijgen.

De foto’s worden gedeeld en besproken.

Het project kan worden afgesloten met een toonmoment (bv. een tentoonstelling of presentatie) waarbij de foto’s aan de maatschappij getoond worden.

‘Linguïstisch Onderbouwde Vertel Therapie (LOVT)’ is een nieuwe methode om met discours aan de slag te gaan.

LOVT is een gestructureerde en theoretisch onderbouwde methode voor analyse en behandeling van het vertellen van verhalen door mensen met afasie. Bekijk ook deze video.

Materialen: spreken

Naam

Doel

Beschrijving

Nederland (prentenboek voor volwassenen)

In gesprek n.a.v. een vertelplaat. Inzetten van verschillende (vooraf getrainde) communicatiestrategieën door de persoon met afasie.

In het grote kijkboek wordt in kleurige, zeer gedetailleerde platen een doorsnede van ons land gegeven: de landschappen, architectuur, evenementen en cultuur, gebruiken.

Kaarten die in chronologische volgorde gelegd worden. Kunnen worden gebruikt om in gesprek met de persoon met afasie te bedenken wat er gevraagd/gezegd kan worden. Ten slotte kan op basis hiervan een rollenspel geoefend worden.

Logische reeks , meerdere fotokaarten van verschillende herkenbare situaties.

Inzetten van verschillende communicatiestrategieën door de persoon met afasie.

Vertellen van een samenhangend verhaal.

Fotokaarten in kleur met opvallende beelden die dienen als een aanknopingspunt om een verhaal te verzinnen en te vertellen.

MAP VR-materialen

Oefenen met alledaagse communicatiesituaties, trainen van communicatief zelfvertrouwen en communicatieve vaardigheden.

Handleiding (technisch en inhoudelijk) en 8 VR-video’s van 4 verschillende alledaagse situaties, in een moeilijke en eenvoudige variant. De video's worden afgespeeld op een VR-headset. Ter voorbereiding kunnen de scripts worden geoefend. 

Rollenspellen

Situaties naspelen of voorbereiden die zich in het dagelijks leven kunnen voordoen

Bepaal (bijvoorbeeld m.b.v. de ICAS) belangrijke alledaagse situaties. Schrijf voor deze situaties een herkenbaar scenario voor een rollenspel. Hiervoor kunnen AI applicaties zoals ChatGPT,

Google Gemini of Microsoft Copilot worden ingezet.

Gezelschapsspellen (bijv. RARA wat ben ik? of Alias)

Het oefenen van het stellen van vragen of het omschrijven. 

-

Foto's die de persoon met afasie zelf meebrengt

Het starten en voeren van een gesprek over activiteiten in het eigen leven.

-

Het maken van een zin met behulp van verschillende afbeeldingen.

Het vertellen van en een verhaal met behulp van verschillende afbeeldingen

Dobbelstenen met afbeeldingen van objecten (classic) en activiteiten (actions). Vraag de persoon met afasie een zin te maken met 1 activiteitdobbelsteen en twee objectdobbelstenen. 

Moeilijker maken kan door meerdere dobbelstenen tegelijk te gebruiken en de zinnen tot een verhaal te maken. 

 (Na)vertellen van een verhaal.

Gebruik maken van verschillende communicatiestrategieën. 

Online video’s van alledaagse situaties. Bekijk samen met de PMA (een gedeelte van) de video. Laat de PMA vertellen waar de video over gaat.

Oefenen van zinnen op activiteitenniveau.

Werkboek inclusief handleiding. Materiaal voor het uitlokken van spontane spraak (21 pagina’s).

Oefeningen voor cognitieve en talige training.

Werkboek verdeeld in zes onderdelen: conclusies trekken, probleemoplossend denken, opdrachten uitvoeren, visueel-logisch sequentiëren, hersenbrekers en cijfers en symbolen.

In groepsbehandeling de communicatie stimuleren door in gesprek te gaan over verschillende onderwerpen.

Boek met honderd kant-en-klare werkplannen voor een groepsbehandeling waarin taal en communicatie centraal staat.

Mensen met afasie ondersteunen bij het opnieuw vormgeven aan hun identiteit door daar in groepsbehandeling gericht aan te werken.

Boek met praktische handreiking voor werken aan identiteit met mensen met afasie met 25 direct toepasbare werkvormen.

Uitzoeken welke activiteiten (ADL, vrije tijd, sociale contaten) mensen deden en/of zouden willen gaan doen door middel van fotokaarten.

2 verschillende sets fotokaarten (18 - 64 jaar;

65+ jaar). Foto’s kunnen helpen om een gesprek te starten over dagelijkse activiteiten. Daarnaast geven deze handvatten om het associëren te oefenen ter verbetering van de woordvinding. 

Materialen: Lezen en schrijven

Naam

Doel

Beschrijving

Verbeteren van het zelfstandig lezen en leesinhoudelijk begrip door auditieve en visuele ondersteuning.

Website waar een boek kan worden geluisterd en tegelijkertijd worden meegelezen.

Verschillende niveaus, ook boeken van de uitgeverij Eenvoudig Communiceren.

Per zin wordt aangegeven waar je bent. Snelheid en lettergrootte aanpasbaar.

Oefeningen voor behandeling van syntactische stoornissen bij afasie gericht op schrijven/typen en zinsbegrip en tekstbegrip.

Werkboek inclusief handleiding. Naast stoornisgerichte oefeningen ook oefeningen waarbij gevraagd wordt zinsconstructies te maken in gevarieerde contexten, wat belangrijk is voor de generalisatie in het dagelijks leven.

Taalbegrip op tekstniveau verbeteren.

Een maandelijkse krant met overzichtelijke vormgeving. Het taalgebruik in de krant is eenvoudig, maar niet kinderachtig en de zinnen zijn kort. Bij de krant zijn oefeningen beschikbaar voor het verbeteren van taalbegrip op tekstniveau.

Begrijpen en kunnen meepraten over het belangrijkste nieuws.

Een (deel van een) aflevering bekijken en vervolgens hierover in gesprek gaan. Het voeren van een discussie en het aandragen van argumenten kan worden geoefend. Dit kan helpen om het communicatief zelfvertrouwen te vergroten.

Hulpmiddelen

Naam

Doel

Beschrijving

Overzicht van verschillende digitale hulpmiddelen voor mensen met afasie.

  • Apps voor mensen met afasie;
  • Oefenprogramma’s en spellen voor computer of tablet;
  • Hulpmiddelen, zoals spraakcomputers;
  • Apps voor ondersteunde communicatie;
  • Handige websites.

Het in kaart brengen van de communicatieve en cognitieve vaardigheden van de persoon met afasie om te onderzoeken welk type communicatiehulpmiddel het meest bruikbaar is.

Schematische weergave van 3 communicatietypen waarbij uitgebreide suggesties voor onderzoek, therapie en hulpmiddelen worden gegeven.

Meer behandelmaterialen

De focus van de Leidraad Afasie in de chronische fase ligt op activiteiten- en participatieniveau. Bekijk voor een volledig overzicht van behandelmateriaal voor mensen met afasie de website van AfasieNet.